Sáng Thế ký và truyện cổ tích về Lạc Long Quân – Âu Cơ: Suy nghĩ về Câu chuyện Kinh Thánh và Bản sắc Văn hóa Việt Nam Reviewed by Momizat on . Lời giới thiệu trước khi đọc:                 Kính thưa quý vị độc giả trong Hội Thánh Chúa, vì nội dung mà quý vị sắp đọc dưới đây vẫn còn khá mới mẻ với nhiều Lời giới thiệu trước khi đọc:                 Kính thưa quý vị độc giả trong Hội Thánh Chúa, vì nội dung mà quý vị sắp đọc dưới đây vẫn còn khá mới mẻ với nhiều Rating:
You Are Here: Home » Bàn Luận, Góp Ý, Học tập... » Văn hóa biên khảo » Sáng Thế ký và truyện cổ tích về Lạc Long Quân – Âu Cơ: Suy nghĩ về Câu chuyện Kinh Thánh và Bản sắc Văn hóa Việt Nam

Sáng Thế ký và truyện cổ tích về Lạc Long Quân – Âu Cơ: Suy nghĩ về Câu chuyện Kinh Thánh và Bản sắc Văn hóa Việt Nam



hoi-thanh-tin-lanh-ha-noi-trong-dong-ht01

Lời giới thiệu trước khi đọc:

                Kính thưa quý vị độc giả trong Hội Thánh Chúa, vì nội dung mà quý vị sắp đọc dưới đây vẫn còn khá mới mẻ với nhiều người nên thiết nghĩ chúng tôi cần có đôi lời trước. Điều đầu tiên, tất cả các quan điểm của các tác giả được đăng trên mục Khảo Luận trên Website Hội Thánh Hà Nội không nhất thiết là quan điểm của cả Hội Thánh.

           Thứ hai, chúng tôi cảm tạ Chúa, kế thừa mong ước của Mục sư Lê Hoàng Phu, phát huy yếu tính “Tự diễn” (self-expression) cho Hội thánh Chúa ở Việt Nam góp phần xây dựng một nền “Thần học bản địa”, nhiều học giả trong Hội Thánh Chúa trong và ngoài nước đã bước đầu “dám viết thần học cho người Việt Nam”, trong đó nổi bật từ thập niên 1990 trở đi là Viện Liên Phái Thánh Kinh Thần Học Việt Việt Nam (V.I.B.I) với tạp chí Tin và Sống; Năm 2010, cuốn sách đầu tiên in tại Việt Nam của Mục sư Giáo sư Lê Văn Thiện: Phúc Âm và Văn Hóa cũng đã đề cập đến vấn đề này ở “một góc độ nào đó”. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng rất vui mừng vì các khóa Hội thảo về Thần học Việt Nam của Dr. Trương Văn Thiên Tư đã bước đầu hình thành nên Hợp tuyển thần học Việt Nam.  Năm 2013,  Dr. Daniel Owens (Giáo sư trường Thánh Kinh Thần Học Hà Nội) cũng tham dự Hội Thảo và đóng góp bài tham luận thú vị:  “Sáng Thế ký và truyện cổ tích về Lạc Long Quân – Âu Cơ: Suy nghĩ về Câu chuyện Kinh Thánh và Bản sắc Văn hóa Việt Nam”.  

                Về bài nghiên cứu này, chúng tôi không có bất kỳ lời bình luận nào về “sự so sánh quá lớn” của tác giả. Bởi chính Giáo sư Dr. Daniel Owens cũng đã trình bày ngay từ đầu: “Bài này vượt ra ngoài lĩnh vực an toàn trong chuyên ngành của tôi về thần học Kinh Thánh. Bài này nhằm mục đích tổ chức một cuộc đối thoại giữa văn hoá Việt Nam với Kinh Thánh. Tôi biết là tôi không phải là người Y-sơ-ra-ên cổ và cũng không phải là người Việt. Đặc biệt liên quan đến văn hoá Việt Nam, tôi biết tôi có thể mắc phải sai lầm hoặc áp dụng lối suy nghĩ phương tây vào hai câu chuyện phương đông. Tôi mong rằng nhà thần học Việt sẽ tiếp nhận bài này là một khởi đầu cho quá trình đối thoại và một số người sẽ nghiên cứu sâu hơn về chủ đề này để CCKT phát triển trong bối cảnh văn hoá Việt Nam.”. Tôi tin rằng, nhiều người trong chúng ta sẽ học tập được rất nhiều điều qua bài luận này đặc biệt về sự hòa giải; hay thiết lập tính cân bằng giữa bản sắc mới theo Kinh Thánh và bản sắc văn hóa gốc (Việt Nam); và theo suy tư của MS Lê Văn Thiện: “Công tác nghiên cứu Thần học Bối cảnh tại Việt Nam là công tác nghiên cứu về Thần học Hòa giải…” (Lê văn Thiện, Phúc Âm Và Văn Hóa, 2010, p226). Bên cạnh đó, Mục sư Ưng Sinh với tác phẩm “Thần học theo mạch sống” (Contextalization) cũng đã trình bày suy tư Thần học nằm trong tính chất quân bình và hòa hợp giữa bản văn bất biến của Kinh Thánh và văn hóa chuyển động không ngừng của các quốc gia (Ưng Sinh, Thần học theo mạch sống, Tập San Thần học Tin và Sống – VIBI, Số 2,1993, p55). Mục sư Trương Phan Hi đã cất tiếng trong đồng vắng mạnh mẽ: “Từ trước đến nay, các Hội Thánh Việt Nam hầu như chưa bày tỏ quan điểm Thần Học đặc thù dân tộc, thích nghi với hoàn cảnh xã hội, chính trị của đất nước …các Hội Thánh Việt Nam chưa có một suy tư Thần Học cá biệt dân tộc thích hợp với hoàn cảnh xã hội và môi sinh…” (Trương Phan Hi, Thần học & Cuộc sống của Hội Thánh Việt Nam Hải Ngoại, VIBI, Số 2,1993, p89-90). Chính vì những lý do trên, chúng tôi đã xin phép Dr. Daniel Owens để đăng tải bài tham luận này nhằm có một bài tham luận khách quan từ người nước ngoài và tôi hy vọng bài nghiên cứu cũng thay đổi suy nghĩ của nhiều người đặc biệt là những lãnh đạo trong Hội Thánh Chúa tại Việt Nam.
Chấp sự Nguyễn Trọng Bình – HTTL Hà Nội

Sáng Thế ký và truyện cổ tích về Lạc Long Quân – Âu Cơ: Suy nghĩ về Câu chuyện Kinh Thánh và Bản sắc Văn hóa Việt Nam

Daniel C. Owens (*)

Giới Thiệu

Làm thế nào một người Việt có thể là một Cơ Đốc nhân nhưng vẫn giữ bản chất người Việt/mang đậm chất Việt? Khi tiếp nhận Chúa, tín hữu vào câu chuyện lớn của Kinh Thánh như là người được cứu bởi thập tự giá của Đấng Christ. Nhưng tín hữu có cần bác bỏ câu chuyện về nguồn gốc văn hóa không? Trong bài viết này tôi muốn nghiên cứu về những điểm tương đồng cũng như sự khác biệt giữa bản sắc văn hoá của người Việt với câu chuyện của Kinh Thánh (sau này là CCKT).[1]

Bài này vượt ra ngoài lĩnh vực an toàn trong chuyên ngành của tôi về thần học Kinh Thánh. Bài này nhằm mục đích tổ chức một cuộc đối thoại giữa văn hoá Việt Nam với Kinh Thánh. Tôi biết là tôi không phải là người Y-sơ-ra-ên cổ và cũng không phải là người Việt. Đặc biệt liên quan đến văn hoá Việt Nam, tôi biết tôi có thể mắc phải sai lầm hoặc áp dụng lối suy nghĩ phương tây vào hai câu chuyện phương đông. Tôi mong rằng nhà thần học Việt sẽ tiếp nhận bài này là một khởi đầu cho quá trình đối thoại và một số người sẽ nghiên cứu sâu hơn về chủ đề này để CCKT phát triển trong bối cảnh văn hoá Việt Nam.

Phương Pháp

Khi nói đến bản sắc văn hoá Việt Nam chúng ta phải đối diện một số thách thức. Đầu tiên, chúng ta phải quyết định ai sẽ xác định bản sắc văn hoá Việt Nam. Việt Nam là một tổ quốc đa dạng, bao gồm hơn 60 dân tộc khác nhau. Chúng ta có thể nói về một bản sắc văn hoá chung của tất cả các dân tộc đó được không? Cho dù chúng ta giới hạn cuộc trao đổi cho người Kinh chúng ta cũng gặp nhiều quan điểm khác nhau. Khi tôi mới đến Việt Nam, một giáo viên tiếng Việt nói rằng việc thờ cúng tổ tiên là một phần thiết yếu của văn hoá của người Việt. Một số người khác cho rằng nói chung người Việt theo đạo Phật. Việc thờ cúng tổ tiên hoặc theo đạo Phật có phải phần thiết yếu của bản sắc văn hoá của Việt không? Hiển nhiên nhiều người theo đạo Tin Lành hoặc Công Giáo không đồng ý với hai quan điểm đó. Ngoài ra, trong thế kỷ 20 nhiều người rời khỏi Việt Nam sống ở nước phương tây. Nhiều người trong cộng đồng Việt ở nước ngoài vẫn giữ mối quan hệ với bà con ở Việt Nam và một số về Việt Nam để sống. Bản sắc văn hoá của người Việt bao gồm những người đó không?

Thứ hai, chúng ta cũng thấy ảnh hưởng của người nước ngoài ở Viẹt Nam, và điều đó khiến câu hỏi của chúng ta trở nên phức tạp hơn. Ảnh hưởng của Trung Quốc là ảnh hưởng sâu và cổ. Nhưng người Pháp, người Mỹ, và người Nga cũng ảnh hưởng đến cuộc sống của người Việt về nhiều phương diện khác nhau trong hai thế kỷ vừa qua. Và toàn cầu hoá cũng mang lại nhiều ảnh hưởng từ nhiều nước khác. Dù nói gì, chúng ta phải nói một cách cẩn thận với thái độ cởi mở về điều gì cần sửa lại, đặc biệt khi người nói là người nước ngoài.

Chúng ta cần tìm ra một nền tảng để mô tả bản sắc văn hoá của người Việt. Theo một định nghĩa, “văn hoá là hiện tượng tập thể làm chức năng như một khung tham chiếu cho một nhóm người.”[2] Câu chuyện chung của một nhóm có thể là một khung tham chiếu phân biệt giữa hai nhóm khác nhau. Người Mỹ gốc châu Âu thường nói lại câu chuyện về tàu Mayflower đưa một nhóm Thanh Giáo Anh tìm tự do tôn giáo ở Bắc Mỹ ở đầu thế kỷ 17. Câu chuyện chung này giải thích nhiều về thái độ của người Mỹ về cuộc sống tôn giáo. Tuy nhiên, người Mỹ gốc châu Phi hiểu mình liên quan đến buôn bán nô lệ mà đưa tổ tiên của họ đến Bắc Mỹ trong trường hợp hoàn toàn khác. Cả hai câu chuyện hình thành bản sắc văn hoá. Nhưng Việt Nam thì sao? Trong thời hiện đại phương đông và phương tây gặp nhau về nhiều mặt khác nhau. Thỉnh thoảng sự gặp gỡ này ích lợi cho người Việt, nhưng nhiều lúc sự gặp gỡ này mang lại nhiều đau đớn.[3] Sự giao lưu văn hóa giữa phương đông và phương tây không phải là chủ đề của bài viết này. Thay vào đó, tôi thấy rằng Việt Nam có lịch sử lâu đời và truyền thống văn học phong phú ảnh hướng đến bằn sắc văn hoá của người Việt. Khi người Việt tin Chúa, câu chuyện nguồn gốc riêng hội tụ với một câu chuyện lớn hơn, đó là câu chuyện của Cơ Đốc Giáo, bắt nguồn từ CCKT.

Một số người tin rằng Cơ Đốc Giáo là một hệ thống niềm tin và nguyên tắc sống. Công cụ truyền giáo của Bill Bright giới thiệu tin lành như là “Bốn Điều Bạn Cần Biết” (tiếng Anh là “Four Spiritual Laws” hoặc “Bốn Định Luật Thuộc Linh”). Một tài liệu tóm tắt ý tưởng có thể rất hữu ích, nhưng khi chúng ta đọc Kinh Thánh, chúng ta thấy rằng Kinh Thánh không phải là một hệ thống ý tưởng hay lời giáo huấn. Kinh Thánh trước hết là một câu chuyện hoặc một vở kịch.[4] Trong Kinh Thánh chúng ta gặp Đức Chúa Trời, là Đấng Sáng Tạo vũ trụ là vũ trụ tốt lành. Chúng ta học về A-đam và Ê-va, là con người đầu tiên, là người phạm tội và giới thiệu sự xấu hổ, mâu thuẫn, và sự chết cho kinh nghiệm con người. Chúng ta thấy rằng Đức Chúa Trời đã chọn Áp-ra-ham và dòng dõi của ông để trở thành nguồn phước cho thế gian. Trong dòng dõi của Áp-ra-ham, Đức Chúa Trời đã chọn vua Đa-vít bắt đầu một triều vua cai trị dân Y-sơ-ra-ên dưới quyền của Đức Chúa Trời. Khi dân Y-sơ-ra-ên thất bại, không trở thành nguồn phước cho thế gian và đi lưu đày, dân Chúa chịu khổ nhưng mong thấy dòng dõi vua Đa-vít mà các nhà tiên tri hứa sẽ đến. Chính Đức Chúa Jesus Christ, mang thần tánh và nhân tánh, là vị vua đó, và sự chết của Ngài trên thập tự giá đã chuộc tội, đáp ứng sự thịnh nộ của Đức Chúa Trời đối với tội nhân. Sau sự sống lại và thăng thiên của Ngài, hội thánh tiếp tục thực hiện sứ mạng để mở mang vương quốc của Đức Chúa Trời trên khắp nước trong khi chúng ta chờ đợi Đấng Christ trở lại để cai trị cho Chúa và thực thi cuộc tân tạo. Từ Sáng Thế Ký đến Khải Huyền chúng ta thấy câu chuyện lớn.

Câu chuyện này liên quan đến việc tiếp nhận Chúa Jesus và bản sắc văn hoá như thế nào? Sứ đồ Phao-lô mô tả việc cải đạo theo hai ẩn dụ. Trong Rô-ma 11:17, người ngoại giống như cây ô-li-u hoang được tháp vào cây ô-li-u của dân Chúa. Và trong Ga-la-ti 3:7–9 những người ngoại tin Chúa trở thành người thừa kế lời hứa cho Áp-ra-ham. Sau đó, trong câu 27–29, sứ đồ Phao-lô viết rằng qua “phép báp-têm trong Đấng Christ” tín hữu trở thành dòng dõi của Áp-ra-ham. Chúng ta có thể nói rằng Cơ Đốc nhân trở thành thành viên của một gia đình mới với một lịch sử gia đình mới.[5] Tuy nhiên, họ không hoàn toàn bỏ lịch sử gia đình gốc. Trong Khải Huyền 5:9–10, nguồn gốc của chúng ta trong “mọi chi-phái, mọi tiếng, mọi dân-tộc, mọi nước” không phải bị lãng quên mà lại trở thành một phần của vinh hiển của Đấng Christ vì công việc cứu chuộc của Ngài. Và đám đông đa dạng mà Ngài cứu chuộc trở thành “nước, và thầy tế-lễ cho Đức Chúa Trời chúng ta,” tức là vai trò Đức Chúa Trời dành cho dân Y-sơ-ra-ên trong Xuất 19:6.

Khi một người cải đạo, hai câu chuyện gặp nhau: câu chuyện về cội nguồn văn hóa và câu chuyện của Kinh Thánh. Câu chuyện đòi hỏi chúng ta sử dụng trí tưởng tượng của chúng ta. Nhà thần học Kevin Vanhooozer mô tả trí tưởng tượng như là công cụ thiết yếu cho việc thánh hoá. Qua trí tưởng tượng chúng ta thấy mình nằm ở đâu trong bức tranh lớn của CCKT lớn, và điều này giúp chúng ta biết cách sống phúc âm hằng ngày.[6] Nhằm mục đích giúp người Việt nắm được vị trí của mình trong CCKT, chúng ta phải xác định mối quan hệ giữa CCKT và câu chuyện của Việt Nam.

Trong thời gian ngắn này tôi chỉ bắt đầu việc mô tả mối quan hệ giữa CCKT và câu chuyện của Việt Nam. Với mục đích đó tôi so sánh và đối chiếu Sáng Thế Ký với truyện cổ tích Lạc Long Quân-Âu Cơ (sau này là Lạc Long Quân-Âu Cơ). Tôi chọn hai tác phẩm này vì ba lý do. Cả hai là câu chuyện về khởi đầu. Cả hai bắt nguồn từ thời cổ. Và cả hai có giá trị cho thời đại của chúng ta. Nhưng việc so sánh hai câu chuyện này không dễ, đặc biệt vì hai câu chuyện này rất khác nhau. Tôi sẽ giải thích sau. Nhưng một vấn đề thực tế là tôi dựa vào phiên bản nào của Lạc Long Quân-Âu Cơ? Hai phiên bản cũ đã được dịch sang tiếng Việt, là Lĩnh Nam Chích Quái (LNCQ; thế kỷ 14th–15th CN) và Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (ĐVSKTT; được hoàn tất vào năm 1697 CN).[7] Phiên bản hiện đại có trong nhiều hình thức khác nhau, từ truyện tranh[8] hoặc câu chuyện trên mạng dành cho trẻ em[9] đến phiên bản của Thích Nhất Hạnh mang tính tưởng tượng, được xuất bản vào năm 1974 với tựa đề Văn Lang Dị Sử, cũng được dịch sang tiếng Anh.[10] Các phiên bản này nhấn mạnh những khía cạnh khác nhau của truyền thống về Lạc Long Quân-Âu Cơ và nói đến ý nghĩa của câu chuyện một cách khác nhau. Vì vậy, trong bài này tôi đề cập đến nhiều phiên bản. Nếu như mục đích của tôi hoàn toàn về lịch sử, thì phương pháp này đáng bị phê bình là lỗi thời. Nhưng mục đích của tôi là khám phá về bản sắc văn hoá hiện nay cho nên cách thức người ta trình bày Lạc Long Quân-Âu Cơ là phần quan trọng.

Tôi so sánh Sáng Thế Ký với Lạc Long Quân-Âu Cơ trong hai bước. Thứ nhất, tôi so sánh và đối chiếu một số khía cạnh của hai câu chuyện về nguồn gốc của con người. Thứ hai, tôi so sánh ý nghĩa của hai câu chuyện này liên quan đến vấn đề hình thành bản sắc. Cuối cùng, tôi suy nghĩ về ý nghĩa của hai câu chuyện này cho chức vụ và việc môn đồ hoá trong bối cảnh Việt Nam.

Hai Câu Chuyện về Nguồn Gốc Con Người

Việc so sánh Sáng Thế Ký với Lạc Long Quân-Âu Cơ có thể giống như so sánh trái táo và trái cam, theo người phương tây nói. Mặc dù chúng ta có thể thấy một số điểm chung giữa hai câu chuyện, nhưng chúng ta phải chấp nhận rằng hai câu chuyện này bày tỏ hai thế giới quan khác nhau.

Chúng Ta So Sánh Lạc Long Quân và Âu Cơ với Ai trong Sáng Thế Ký?

Khi suy nghĩ về các nhân vật trong Sáng Thế Ký, không có một nhân vật nào hoàn toàn phù hợp để so sánh với Lạc Long Quân và Âu Cơ. Chúng ta không nên so sánh Lạc Long Quân-Âu Cơ và Đấng Sáng Tạo của Sáng Thế Ký một cách đơn giản. Truyền thống về Lạc Long Quân bao gồm tổ tiên, nhưng Đức Chúa Trời không có tổ tiên trong Sáng Thế Ký 1 (và trong Kinh Thánh nói chung)—Đức Chúa Trời tự hữu. Ngoài ra, Sáng Thế Ký mô tả Đức Chúa Trời theo một cách đưa tín hữu đến chỗ thờ phượng và tin cậy Ngài, nhưng chắc hẳn phần lớn người Việt không thờ phượng Lạc Long Quân và Âu Cơ.

Tuy nhiên, Lạc Long Quân và Âu Cơ trong câu chuyện có vai trò tương tự với Đức Chúa Trời. Trong LNCQ và một số phiên bản hiện đại, người Lĩnh Nam xin Lạc Long Quân cứu họ khỏi những kẻ áp bức họ,[11] giống như dân Y-sơ-ra-ên kêu cầu Đức Chúa Trời trong các thi thiên và Xuất 2:23–25 (cũng xem Sáng 21:8–21, khi A-ga kêu lên và được Chúa cứu hộ). Thêm vào đó, trong LNCQ và một số phiên bản khác, Lạc Long Quân và Âu Cơ dạy con người làm ruộng, mặc quần áo, và đối xử với nhau.[12] Vai trò của họ trong câu chuyện gần giống vai trò của Đức Chúa Trời trong Sáng Thế Ký khi Ngài cung cấp một chỗ màu mỡ cho A-đam và Ê-va để sống và làm việc trong vườn Ê-đen.

Chúng ta nên ghi nhận rằng trong phiên bản của Thích Nhất Hạnh, Âu Cơ là tiên nữ (tiếng Anh là “goddess”). Chương 1, “Dòng sông nước ngọt” bắt đầu một cách gần giống Sáng Thế Ký 1. Câu chuyện bắt đầu “khi trời đất còn mịt mờ, chưa có ánh sáng,”[13] và sau đó mô tả chim quạ vàng và chim thiên nga “đem lại sự ấm áp và vui tươi” cho một thế giới tối tăm.[14] Điểm chung với Sáng Thế Ký (tức là bắt đầu với ánh sáng) có thể cố ý hay không, nhưng không có trong LNCQ hoặc DVSKTT.

Có lẽ chúng ta so sánh Lạc Long Quân, Âu Cơ và A-đam và Ê-va. Thích Nhất Hạnh mô tả Âu Cơ vốc một nắm đất thơm và nếm thử. Một tiên nữ khác la lớn để cảnh báo Âu Cơ nhưng không kịp, và tiên nữ đó nói rằng, “Cõi của chúng là cõi Sắc, không phải cõi Dục.”[15] Dục vọng của Âu Cơ dẫn đến “sự sa ngã” của nàng. Kết quả là Âu Cơ không bay lên trời cùng với các tiên nữ khác vì cánh của nàng quá nặng. Nàng bị trục xuất từ trời giống như A-đam và Ê-va bị trục xuất từ vườn Ê-đen. Trong Sáng 3:6 Ê-va phạm tội bằng cách theo ham muốn của mình ăn thử trái của cây biết điều thiện, điều ác. Tuy nhiên, chính dục vọng nói chung không phải là vấn đề mà là việc vi phạm mạng lệnh của Đức Chúa Trời. Dĩ nhiên điểm chung giữa A-đam/Ê-va và Âu Cơ chỉ áp dụng cho phiên bản của Thích Nhất Hạnh. Chúng ta không tìm ra được câu chuyện tương tự trong LNCQĐVSKTT. Nhưng Lạc Long Quân và Âu Cơ cùng nhau đã khai sinh ra triều đại Hùng Vương. Họ được xem giống như đài phun nước của người dân Việt. Lạc Long Quân và Âu Cơ không phải là ba mẹ của cả nhân loại, nhưng họ giống như A-đam và Ê-va của người Việt.

Tuy nhiên, việc so sánh họ với A-đam và Ê-va không hoàn toàn đúng vì một vài lý do khác. Nếu như không theo phiên bản của Thích Nhất Hạnh, cách thức Âu Cơ sinh ra 100 trứng sinh ra 100 con trai là siêu nhiên, cũng như khả năng của Lạc Long Quân đi lại dưới nước. Trong LNCQ, Lạc Long Quân mô tả chính mình là con rồng và Âu Cơ là tiên,[16] là rất khác với đàn ông và phụ nữ mà đi bộ trong vườn Ê-đen và phải mặc quần áo làm bằng lá cây sau khi phạm tội và nhận thức rằng họ loã lồ (Sáng 3:7).

Tôi xin tóm tắt bằng cách nói rằng Lạc Long Quân và Âu Cơ tương tự về một số khía cạnh với Đức Chúa Trời và A-đam và Ê-va. Tuy nhiên so sánh như vậy khiến tôi so sánh hai câu chuyện này ở mức độ căn bản hơn.

Lạc Long Quân-Âu Cơ và Thế Giới Quan Kinh Thánh

Khi so sánh Sáng Thế Ký và Lạc Long Quân-Âu Cơ về khía cạnh thần học, chúng ta thấy hai câu chuyện này bày tỏ hai quan điểm vền nguồn gốc của con người.

Cũng như nhiều người đã ghi nhận, biển đóng vai trò lớn trong nhiều câu chuyện sáng tạo của nhiều nền văn hóa cổ xưa, bao gồm Lạc Long Quân-Âu Cơ. Các học giả Cựu Ước ghi nhận vai trò của biển trong câu chuyện của người Ba-by-lôn là Enūma Elish; trong đó thần Marduk phải giết nữ thần Tiamat (thần của biển) để thiết lập trật tự và chấm dứt chiến tranh do Tiamat gây ra.[17] Các học giả Kinh Thánh tranh luận về mức độ các câu chuyện huyền thoại về sự sáng tạo là trận chiến với sự lộn xộn đã ảnh hưởng dến Sáng Thế Ký 1 và những bản văn Kinh Thánh khác (ví du: Thi 24:2). Theo các giải nghĩa đơn giản, mặc dù biển là một phần của Sáng Thế Ký 1, biển không phải là nhân vật nhưng là đối tưởng của công việc sáng tạo của Đức Chúa Trời (Sáng 1:9–10). Không có chiến trận chinh phục biển hoặc quái vật (như trong Thi 74:12–17). Mặt khác, Lạc Long Quân-Âu Cơ trình bày một vai trò quan trọng hơn cho biển, và đây là một sự khác biệt giữa câu chuyện Kinh Thánh và Lạc Long Quân-Âu Cơ. Lạc Long Quân bắt nguồn từ biển mà lại là nhân vật nhân từ. Trong một phiên bản hiện đại của Lạc Long Quân-Âu Cơ dành cho trẻ em, Lạc Long Quân đánh bại một vài con độc ác, bao gồm một con quái vật biển.[18] Trong phiên bản của Thích Nhất Hạnh, Âu Cơ gửi một đàn ông tên là Hùng để gọi Lạc Long Quân trở lại từ thủy cung. Hùng cùng đi với một cô tên là Mỵ vì Mỵ biết một bài linh chú để tránh khỏi một con quái vật trong khi xuống thuỷ cung. Các học giả Kinh Thánh tranh cãi liệu có gợi ý về một cuộc chiến với sự hỗn loạn trong Sáng 1:2 và một số câu khác (như Thi 24:2; 74:12–17). Tuy nhiên, dù gợi ý về vai trò của biển, trong Sáng Thế Ký 1, biển là sáng tạo của Đức Chúa Trời qua lời của Ngài (Sáng 1:9–10), và Sáng Thế Ký 1 không có một cuộc chiến rõ ràng để phục sự hỗn loạn hoặc quái vật khác. Liên quan đến biển, Lạc Long Quân-Âu Cơ có nhiều điểm chung với huyền thoại Cận Đông Cổ hơn là với Sáng Thế Ký.

Ngoài vấn đề biển, Lạc Long Quân-Âu Cơ mô tả nguồn gốc của người Việt như là kết quả của sinh sản siêu nhiên. Lạc Long Quân-Âu Cơ mô tả nguồn gốc siêu nhiên của người Việt đòi hỏi thân thể của Lạc Long Quân và Âu Cơ.[19] Dù Lạc Long Quân và Âu Cơ là thần hay không, cách thức 100 con trai được sinh ra từ 100 trứng là siêu nhiên. Và cách thức đó bao gồm thân thể của hai sinh vật siêu nhiên. Trái lại, trong Kinh Thánh Đức Chúa Trời làm con người bằng bụi mà Ngài tạo nên và hơi thở của Ngài, chứ không phải thân thể của Ngài.[20] Trong khi Kinh Thánh mô tả con người là tạo vật đặc biệt, nhưng câu chuyện Lạc Long Quân-Âu Cơ mô tả nguồn gốc của người Việt là sinh sảnh siêu nhiên.

Sự khác biệt giữa Sáng Thế Ký và Lạc Long Quân-Âu Cơ về vai trò của biển và cách thức con người được hình thành khiến cho hai câu chuyện này trái ngược nhau về khía cạnh thần học. Một số học giả đã ghi nhận rằng có chỗ trong Kinh Thánh nhằm thuyết phục độc giả không theo các thần của các nước xung quanh Y-sơ-ra-ên.[21] Nếu vậy thì không phải ngẫu nhiên Sáng Thế Ký không hoàn toàn hòa nhập với câu chuyện của nền văn hóa khác. Tầm quan trọng của sự khác biệt này là gì? John Oswalt so sánh Kinh Thánh với các huyền thoại Cận Đông Cổ và kết luận rằng Kinh Thánh bày tỏ một thế giới quan hoàn toàn khác. Trong Kinh Thánh, Đức Chúa Trời là Đấng Siêu Việt, tức là Ngài khác với vật được Ngài sáng tạo. Mặt khác, trong huyền thoại Cận Đông Cổ giống như con người vì họ kết hôn, sinh ra, và cãi nhau.[22] Ở một mức độ nào đó, Lạc Long Quân-Âu Cơ bày tỏ một thế giới quan hoàn toàn khác với CCKT. Lee cũng ghi nhận một sự khác biệt tương tự giữa Sáng Thế Ký và truyền thống của người Trung Quốc.[23]

Chúng ta đã so sánh Sáng Thế Ký và Lạc Long Quân-Âu Cơ và thấy rằng hai câu chuyện này rất khác với nhau. Việc so sánh thế giới quan của truyện cổ tích của người Việt và CCKT không dễ. Tôi đã thử so sánh và mong rằng các nhà thần học ở Việt Nam sẽ đi xa hơn tôi. Tuy nhiên, bây giờ chúng ta cần so sánh hai câu chuyện này từ một góc nhìn khác, đó là ý nghĩa của hai câu chuyện về vấn đề bản sắc văn hoá.

Hai Câu Chuyện Hình Thành Bản Sắc

Nếu chúng ta muốn có một cuộc trao đổi ích lợi giữa Lạc Long Quân-Âu Cơ và Sáng Thế Ký và CCKT, chúng ta phải làm nhiều hơn so sánh nhân vật và thế giới quan của từng câu chuyện. Chúng ta phải khám phá cách thức hai câu chuyện này nói về những vấn đề căn bản của con người. Tôi cho rằng rằng Lạc Long Quân-Âu Cơ giúp chúng ta nói về hai vấn đề căn bản của kinh nghiệm con người, cụ thể là vấn đề Thuộc về và sự bất hòa.

Ai Có Cùng Nguồn Gốc Thuộc về Chúng Ta?

Bản sắc văn hoá liên quan đến vấn đề người nào thuộc về chúng ta và người nào không thuộc về chúng ta. Trong Lạc Long Quân-Âu Cơ, chúng ta đọc về ra đời của triều đại Hùng Vương. Tuy nhiên, câu chuyện này cũng được hiểu như thế này: Người Việt là một dân tộc có cùng một nguồn gốc.

Trong ĐVSKTT tác giả kết thúc câu chuyện của Lạc Long Quân bằng cách đặt câu hỏi: “Vương lấy con gái Thần Long sinh ra Lạc Long Quân, Lạc Long Quân lấy con gái Đế Lai mà có phúc lành sinh trăm con trai. Đó chẳng phải là cái đã gây nên cơ nghiệp của nước Việt ta hay sao?”[24] Câu hỏi này cho rằng người Việt có cùng một cơ nghiệp vì được sinh vật siêu nhiên sinh ra. Cũng giống như thế hai phiên bản dành cho trẻ em kết luận với câu, “Với huyền thoại Lạc Long Quân-Âu Cơ, dân tộc Việt nam luôn tự hào mình là con Rồng cháu Tiên.”[25] Trong LNCQ, Âu Cơ “sinh ra một bọc trứng.”[26] Trong phần bình về LNCQ, Trần Đình Hoành giải thích, “Một trăm con một bọc, nhấn mạnh ý nghĩa “đồng bào.”[27] Theo quan điểm này, người Việt ra đời từ cùng một bọc, tức họ là đồng bào, và điều đó có ý nghĩa đối với mối quan hệ giữa mọi người Việt. Trong một tiểu thuyết về chiến tranh, một nhân vật nói đến Lạc Long Quân-Âu Cơ để đặt vấn đề, người Việt đánh người Việt vì họ quên rằng họ ra đời từ cùng một tử cung của Âu Cơ.[28] Theo góc nhìn Cơ Đốc, chúng ta có thể hoan nghênh kết luận đạo đức này. Chúng ta có cùng một nguồn gốc cho nên chúng ta thuộc về cùng một nhóm. Và thuộc về cùng một nhóm nghĩa là chúng ta chịu trách nhiệm yêu thương nhau và không làm tổn thương nhau.

Tuy nhiên, trong Sáng Thế Ký nguồn gốc này là Ê-va vì trong Sáng 3:20 Ê-va được gọi là “mẹ của cả loài người.” Mẹ này cũng được tạo nên theo hình của Đức Chúa Trời (Sáng 1:26–27). Khi Cơ Đốc nhân đối diện tình huống khó xử về đạo đức sinh học như phá thai, chăm sóc cho người già, và thậm chí chiến tranh và cộng đồng con người, chúng ta phải nghĩ đến tính nhân loại chung của chúng ta. Việc đọc Lạc Long Quân-Âu Cơ đã khiến một số người suy nghĩ về vấn đề này một cách phù hợp với đức tin Cơ Đốc.

Sự Bất Hòa Như Là Thực Trạng của Nhân Loại

Tuy nhiên nhân vật trong tiểu thuyết được ghi nhận ở trên tự hỏi tại sao người Việt đánh người Việt. Câu hỏi đó liên quan đến một khía cạnh của thực trạng của con người mà Lạc Long Quân-Âu Cơ cũng nói đến. Trong tất cả các phiên bản tôi đọc, đến một thời điểm nào đó, Lạc Long Quân quyết định họ phải chia tay, Lạc Long Quân về biển và Âu Cơ ở lại đất. Trong LNCQ Lạc Long Quân về biển sau khi 100 con trai được sinh ra, bỏ Âu Cơ chăm sóc các con trai một mình. Nàng nhớ quê của mình và chồng của mình và kêu gọi Lạc Long Quân trở lại. Khi Lạc Long Quân trở lại, đó là thời điểm Lạc Long Quân nhận thức rằng nguồn gốc khác nhau của họ nghĩa là họ không thể ở cùng một chỗ mãi mãi. Lạc Long Quân là con rồng, Âu Cơ là tiên nữ. Cho nên Lạc Long Quân nhận 50 con trai, và Âu Cơ nhận 50 con trai, và hai nhóm đi hai hướng khác nhau. Tuy nhiên, khi con người của Âu Cơ xuống bờ biển, các con rồng làm hại họ cho nên họ phải “lấy mực xăm vào mình theo hình loài thủy tộc” để tránh con rồng.[29] Chủ đề sự bất hòa này quan trọng trong LNCQ nhiều hơn phiên bản khác, ngay cả trong ĐVSKTT. Trong LNCQ Âu Cơ là vợ của Đế Lai, là vua chiếm đánh đất Lĩnh Nam, nhưng trong ĐVSKTT Âu Cơ là con gái của Đế Lai. Cho nên trong LNCQ Âu Cơ bất hoà với hai chồng. Phiên bản dành cho trẻ em thường không nhấn mạnh đến chủ đề sự bất hoà vì lý do hiển nhiên.[30] Tuy nhiên, tính hiện thực của LNCQ được làm rõ và có cùng quan điểm với CCKT.

Sự bất hoà là một chủ đề quan trọng trong Sáng Thế Ký. Trong Sáng 3:16 Đức Chúa Trời mô tả sự bất hoà đầu tiên. Trong đó hôn nhân bị bất hoà.[31] Chúng ta có thể nói rằng tình huống của Âu Cơ nhớ chồng trong LNCQ là một ví dụ của hậu quả tội lỗi được Sáng 3:16 mô tả. Đọc tiếp trong Sáng Thế Ký, chúng ta thấy Ca-in giết A-bên, là em trai của mình, trong Sáng Thế Ký 4 và trở thành người phiêu bạt (Sáng 4:11–12). Trong Sáng Thế Ký 11 con người cố gắng xây dựng một tháp để được nổi danh (Sáng 11:4), cho nên Đức Chúa Trời khiến người ta nói ngôn ngữ khác nhau, và cuối cùng họ bất hoà, không còn sống chung được (Sáng 11:6–9). Một nhân loại trở thành nhiều dân tộc khác nhau. Ngay cả trong gia đình của Áp-ra-ham các anh em bị bất hoà, như Gia-cốp và Ê-sau và Giô-sép và các anh của mình.

Sáng Thế Ký và Lạc Long Quân-Âu Cơ chia sẻ một tầm nhìn thực tế về mối quan hệ. Trong đó những khác biệt giữa con người thường dẫn đến sự bất hoà. Mặc dù mình hiểu rằng có cùng một nguồn gốc nhưng con người vẫn bất hoà.

Vấn Đề Thuộc Về Nhóm Riêng Biệt hoặc Toàn Thể

Chúng ta cần quay lại vấn đề mình thuộc về nhóm nào một lần nữa. Lạc Long Quân-Âu Cơ chủ yếu là một câu chuyện về một dân tộc riêng biệt. Tuy nhiên, Sáng Thế Ký, và phần còn lại của Kinh Thánh, là một câu chuyên bao gồm một dân tộc và toàn thể nhân loại.

Trong phạm vi giới hạn, Lạc Long Quân-Âu Cơ giải thích sự đa dạng trong văn hoá Việt Nam là kết quả của nguồn gốc đa dạng của người Việt. Trong phiên bản của người Mường, một nửa trong số 100 con theo Âu Cơ lên núi, trở thành người Mường, phần còn lại theo Lạc Long Quân đến bờ biển trở thành người Việt.[32] Ngay cả trong phiên bản người Mường, chỉ có hai dân tộc khác nhau, và câu chuyện là câu chuyện thuộc về miền.

Mặt khác, Sáng Thế Ký nói rằng tất cả nhân loại bắt nguồn từ Ê-va (Sáng 3:20).[33] Sự kiện tháp Ba-bên trong Sáng 11:1–9 dẫn đến tình trạng con người không những bất hoà đối với Đức Chúa Trời mà còn bất hoà với nhau. Trong bối cảnh đó, Đức Chúa Trời chọn một người, Áp-ram, để trở thành cha của một dân lớn (Sáng 12:2), nhưng Ngài chọn Áp-ram để trở thành nguồn phước cho “các chi tộc nơi thế gian” (Sáng 12:3). Tầm nhìn của kế hoạch của Đức Chúa Trời bao gồm tất cả nhân loại, mặc dù kế hoạch này chỉ là gợi ý lúc đó. Tuy nhiên, Đức Chúa Trời thi hành kế hoạch của Ngài từng bước nhìn đến hai nhóm, tức là một dân tộc riêng biệt và tất cả nhân loại. Trong Xuất 19:4–6 Đức Chúa Trời tóm tắt sự cứu rỗi của người Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ai-cập là nhằm “trong muôn dân . . . , [họ] sẽ thuộc riêng về ta, vì cả thế gian đều thuộc về ta” (Xuất 19:5; cf. Thi 24:1). Câu này mô tả vị trí đặc biệt của dân Y-sơ-ra-ên là tuyển dân và đồng thời đề cập đến sự thật là toàn thế gian thuộc về Chúa. Câu tiếp theo mô tả vai trò của dân Y-sơ-ra-ên như là “một nước thầy tế lễ, cùng một dân tộc thánh” (Xuất 19:6). Sau đó trong 2 Sa 7:1–17 Đức Chúa Trời thực hiện kế hoạch của Ngài tập trung trong phạm vi hẹp hơn vào Đa-vít và dòng dõi của Đa-vít, là triều đại đời đời. Trong Chúa Jesus chúng ta thấy vị vua trong triều đại Đa-vít mà ứng nghiệm một lần là đủ cả vai trò thầy tế lễ để hoà giải con người với Đức Chúa Trời (Hê 9:11–12). Trong một người, một vua Đa-vít, là thần tánh và nhân tánh, chúng ta thấy Đức Chúa Trời thực hiện kế hoạch của Ngài để giải quyết nan đề sự bất hoà của con người đối với Đức Chúa Trời và đối với nhau. Đây là kế hoạch của Chúa ban phước cho tất cả chi tộc ở thế gian (Sáng 12:3). Vì vậy, trong Ma 28:18–20 Chúa Jesus sai môn đồ Ngài làm môn đồ của các dân tộc.

Truyện cổ tích Lạc Long Quân-Âu Cơ cùng với Sáng Thế Ký chia sẻ khái niệm là mình thuộc về nhóm vì có cùng một nguồn gốc và cũng chia sẻ góc nhìn thực tế về thực trạng con người. Nhưng Lạc Long Quân-Âu Cơ vẫn là một câu chuyện riêng biệt trong khi CCKT bao gồm tầm nhìn riêng biệt và tầm nhìn toàn thể. Những điều này tác động việc rao giảng phúc âm ở Việt Nam như thế nào?

Tác Động Đối với Tin Lành ở Việt Nam

Thứ nhất, chúng ta cần nhấn mạnh rằng câu chuyện văn hoá của người Việt có nhiều điểm chung với CCKT. Một người Việt tin Chúa không cần hoàn toàn bỏ câu chuyện văn hoá gốc. Tôi chỉ đến hai khái niệm quan trọng có ở trong cả hai câu chuyện. Sử dụng hai khái niệm đó hai câu chuyện hiểu thế gian theo cách thức tương tự. Chúng ta có thể nói về đạo đức dựa vào nhân loại chung, và thực trạng con người bao gồm sự bất hoà. Vấn đề căn bản này có thể là mặt bằng chung để trao đổi về phúc âm vì trong phúc âm chúng ta tìm ra cách giải quyết nan đề sự bất hoà và tìm nơi để thuộc về.

Thứ hai, những khác biệt giữa CCKT và câu chuyện văn hoá Việt Nam có nghĩa là việc tiếp nhận Chúa đòi hỏi mình thay đổi thế giới quan từ thế giới quan của câu chuyện gốc. Khi cải đạo, mình nhận bản sắc mới trong CCKT. Dĩ nhiên chúng ta cần nói rằng người Việt thế tục và ngay cả một số người Việt theo đạo không hiểu câu chuyện Lạc Long Quân-Âu Cơ theo cách thức tín hữu tin lành thuần tuý hiểu Sáng Thế Ký. Có lẽ nhiều người xem Lạc Long Quân-Âu Cơ là một phần của kho tàng văn hoá, dù không hoàn toàn chính xác về lịch sử.[34] Dù có hay không, CCKT bày tỏ một thế giới quan rất khác, đó là Đức Chúa Trời thực hữu, chúng ta là sáng tạo của Ngài mà bác bỏ sự cai trị của Ngài, và Ngài mở con đường cho chúng ta được giải hoà với Ngài qua con của Ngài là Chúa Jesus. Khi khẳng định rằng con đường này được mở cho tất cả nhân loại có thể xúc phạm nhiều người ở Việt Nam mà không xem CCKT như là câu chuyện của mình. Và khái niệm cho rằng việc cải đạo bao gồm việc nhận một câu chuyện mới từ Kinh Thánh có thể xúc phạm nhiều người. Chúng ta không thể bỏ qua thực tế là thập tự giá của Đấng Christ làm người ta xúc phạm, nhưng chúng ta cũng có thể tìm cách giúp người ta thấy nhu cầu của mình liên quan đến những chủ đề trong câu chuyện văn hoá gốc của người Việt.

Thứ ba, một phần của việc môn đồ hoá là giúp người ta thấy mình nằm ở đâu trong CCKT và mối quan hệ giữa câu chuyện gốc và CCKT là gì.[35] Tham gia vào CCKT không có nghĩa là mình hoàn toàn bỏ câu chuyện văn hoá gốc. Kinh Thánh không nói rằng chúng ta mất bản sắc văn hoá của mình. Tuy nhiên, có chỗ bản sắc mới theo Kinh Thánh mâu thuẫn với bản sắc văn hoá gốc, và điều đó có nghĩa là mình phải tìm sự cân bằng giữa hai bản sắc. Là người nước ngoài sống ở Việt Nam tôi thấy mối quan hệ chặt chẽ người Việt có đối với dân tộc mình, và tôi cho rằng điều đó rất có giá trị. Nhưng tôi tự hỏi liệu một bước quan trọng trong việc môn đồ hoá bao gồm bước khó khăn là hình dung lại bản sắc của mình liên quan đến toàn thể nhân loại và toàn thể dân của Chúa (dù hai cái này không giống nhau). Có một lần tôi hỏi sinh viên thần học trong lớp tiếng Anh, nếu như họ đi làm giáo sĩ ở bất cứ nước ngoài nào thì họ muốn đi đâu. Họ nói về nhiều nước khác nhau như Campuchia, Canada, Mỹ, Úc, v.v…. Tôi hỏi tại sao, và tôi khám phá rằng họ chọn các nước có nhiều người Việt sống ở đó. Trong bối cảnh CCKT, hình như việc môn đồ hoá bao gồm việc hình dung lại bản sắc của mình đối với một dân tộc và đối với toàn thể nhân loại, và đặc biệt toàn thể dân Chúa. Dân Chúa cam kết làm việc nhờ quyền năng của Đức Thánh Linh để rao giảng sứ điệp về ân điển của Chúa trong Đấng Christ cho tất cả nhân loại. Nói cách khác, môn đồ hoá không những bao gồm mong muốn thấy người Việt khác được giải hoà với Chúa mà còn mong muốn các dân tộc khác gặp Chúa Jesus.

______________________________

* Giáo sư trường Thánh kinh Thần học Hà Nội – HTTL Việt Nam (miền Bắc)

Tài Liệu Tham Khảo

Barr, James. The Concept of Biblical Theology: An Old Testament Perspective. Minneapolis, MN: Fortress, 1999.

Bartholomew, Craig G., và Michael W. Goheen. The Drama of Scripture: Finding Our Place in the Biblical Story. Grand Rapids: Baker Academic, 2004.

Collins, John C. Did Adam and Eve Really Exist?: Who They Were and Why You Should Care. Wheaton, IL: Crossway, 2011.

Currid, John D. Against the Gods: The Polemical Theology of the Old Testament. Wheaton, IL: Crossway, 2013.

Duong Thu Huong. Novel Without a Name. Biên dịch bởi Phan Huy Dương và Nina McPherson. New York: Penguin, 1995.

Enns, Peter. The Evolution of Adam: What the Bible Does and Doesn’t Say about Human Origins. Grand Rapids, MI: Brazos, 2012.

Flunger, Barbara, và Hans-Georg Ziebertz. “Intercultural Identity—Religion, Values, In-group and Out-group Attitudes.” Journal of Empirical Theology 23 (2010): 1–28.

Hallo, William W., và K. Lawson Younger, b.t.v. “Atra-ḫasis.” Trong The Context of Scripture, biên dịch bởi Benjamin R. Foster, 1:1.130. Leiden: Brill, 1997.

———, b.t.v. “Epic of Creation (Enūma Elish)”. Trong The Context of Scripture, biên dịch bởi Benjamin R. Foster, 1:1.111. Leiden: Brill, 1997.

———, b.t.v. “From Coffin Texts Spell 1130.” Trong The Context of Scripture, biên dịch bởi James P. Allen, 1:1.17. Leiden: Brill, 1997.

Hamilton, Victor P. The Book of Genesis: Chapters 1-17. NICOT. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1990.

Hasel, Gerhard F. “Polemic Nature of the Genesis Cosmology.” Evangelical Quarterly 46 (1974): 81–102.

Jamieson, Neil L. Understanding Vietnam. Berkeley: University of California Press, 1993.

Lee, Archie C. C. “The Chinese Creation Myth of Nu Kua and the Biblical Narrative in Genesis 1-11.” Biblical Interpretation 2 (1994): 312–24.

Le, Long S. “Reading the Legend of Lac Long Quan and Au Co.” The Global Viet. Truy cập Tháng Chín 19, 2013. http://blogs.bauer.uh.edu/vietDiaspora/feature-articles/reading-the-legend-of-lac-long-quan-and-au-co/.

Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, và Ngô Sĩ Liên. Đại Việt Sử Ký Toàn Thư. Biên dịch bởi Viện Khoa Học Xã Hội Việt Nam. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội, 1993.

Lies, Ursula. “War and Ideology: Erich Maria Remarque’s All Quiet on the Western Front and Novel Without a Name by Duong Thu Huong”. Trong Chewing Over the West: Occidental Narratives in Non-Western Readings, biên tập bởi Doris Jedamski, 161–82. Amsterdam: Rodopi, 2009.

Lucado, Max. God’s Story, Your Story: When His Becomes Yours. Grand Rapids: Zondervan, 2011.

Nguyễn Hữu Vinh, và Trần Đình Hoành. Lĩnh Nam Chích Quái: Bình Giải, 2010. Truy cập Tháng Chín 20, 2013. http://dotchuoinon.files.wordpress.com/2010/11/linhnamchichquai.doc.

Oswalt, John. The Bible among the Myths: Unique Revelation or Just Ancient Literature? Grand Rapids: Zondervan, 2009.

Taylor, Justin. “An Interview with Kevin Vanhoozer.” Between Two Worlds, Tháng Năm 11, 2009. Truy cập Tháng Chín 20, 2013. http://thegospelcoalition.org/blogs/justintaylor/2009/05/11/interview-with-kevin-vanhoozer/.

Taylor, Keith Weller. The Birth of Vietnam. Berkeley, CA: University of California Press, 1983.

Thích Nhất Hạnh. “Hương Vị của Đất: Văn Lang Dị Sử.” Truy cập Tháng Mười 1, 2013. http://langmai.org/tang-kinh-cac/vien-sach/tap-truyen/huong-vi-cua-dat-van-lang-di-su.

———. The Dragon Prince. Biên dịch bởi Mobi Warren. Berkeley, CA: Parallax, 2007.

Vũ Kim Dũng. Lạc Long Quân-Âu Cơ. Kho Tàng Truyện Cổ Tích Việt Nam. Hà Nội: Nhà Xuất Bản Dân Trí, 2011.

Walton, John H. Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament: Introducing the Conceptual World of the Hebrew Bible. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Wenham, Gordon. Genesis 1–15. Electronic ed. WBC. Dallas, TX: Word, 1987.

“Truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ.” Làng Xìtrum. Truy cập Tháng Chín 19, 2013. http://vanhoc.xitrum.net/truyencotich/truyenthuyet/2006/11.html.

Chú thích:

[1]
Dĩ nhiên “bản sắc văn hóa” bao gồm rất nhiều yếu tố như nguồn gốc con người, cách ứng xử, văn hoá, v.v. Trong bài này tôi tập trung vào vấn đề nguồn gốc con người và một số vấn đề đạo đức liên quan.

[2]               Barbara Flunger và Hans-Georg Ziebertz, “Intercultural Identity—Religion, Values, In-group and Out-group Attitudes”, Journal of Empirical Theology 23 (2010): 2.

[3]               Một quyển sách thú vị nghiên cứu vấn đề ảnh hưởng nước ngoài ở Việt Nam là Neil L. Jamieson, Understanding Vietnam (Berkeley: University of California Press, 1993).

[4]
“Câu chuyện” là khun khổ căn bản của thần học Kinh Thánh. Để đọc về quan điểm của một học giả, xem James Barr, The Concept of Biblical Theology: An Old Testament Perspective (Minneapolis, MN: Fortress, 1999), 345. Trong đó ông chấp nhận rằng không phải tất cả Kinh Thánh là câu chuyện, nhưng ông cho rằng những phần không phải là câu chuyện nằm ở trong câu chuyện (n.t., 356).

[5]               Một số quyển sách được xuất bản gần đây đề cập đến ý tưởng về việc tham gia vào câu chuyện của Kinh Thánh hoặc câu chuyện của Đức Chúa Trời. Ví dụ, xem Craig G. Bartholomew và Michael W. Goheen, The Drama of Scripture: Finding Our Place in the Biblical Story (Grand Rapids: Baker Academic, 2004); Max Lucado, God’s Story, Your Story: When His Becomes Yours (Grand Rapids: Zondervan, 2011).

[6]               Justin Taylor, “An Interview with Kevin Vanhoozer”, Between Two Worlds, Tháng Năm 11, 2009, truy cập Tháng Chín 20, 2013, http://thegospelcoalition.org/blogs/justintaylor/2009/05/11/interview-with-kevin-vanhoozer/.

[7]               Nguyễn Hữu Vinh và Trần Đình Hoành, Lĩnh Nam Chích Quái: Bình Giải, 2010, truy cập Tháng Chín 20, 2013, http://dotchuoinon.files.wordpress.com/2010/11/linhnamchichquai.doc; Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, và Ngô Sĩ Liên, Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, trans. Viện Khoa Học Xã Hội Việt Nam (Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội, 1993), quyển I, 2a.

[8]               Vũ Kim Dũng, Lạc Long Quân-Âu Cơ, Kho Tàng Truyện Cổ Tích Việt Nam (Hà Nội: Nhà Xuất Bản Dân Trí, 2011).

[9]               “Truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ”, Làng Xìtrum, truy cập Tháng Chín 19, 2013, http://vanhoc.xitrum.net/truyencotich/truyenthuyet/2006/11.html.

[10]             Thích Nhất Hạnh, “Hương Vị của Đất: Văn Lang Dị Sử”, truy cập Tháng Mười 1, 2013, http://langmai.org/tang-kinh-cac/vien-sach/tap-truyen/huong-vi-cua-dat-van-lang-di-su. Phiên bản này có bằng tiếng Anh trong Thích Nhất Hạnh, The Dragon Prince, trans. Mobi Warren (Berkeley, CA: Parallax, 2007).

[11]             Nguyễn Hữu Vinh và Trần Đình Hoành, LNCQ, 14.

[12]             N.t., 14. Cũng xem Vũ Kim Dũng, Lạc Long Quân-Âu Cơ.

[13]             Thích Nhất Hạnh, “Hương Vị của Đất”, 1. Tiếng anh là Thích Nhất Hạnh, The Dragon Prince, 19.

[14]             Thích Nhất Hạnh, “Hương Vị của Đất”, 1. Tiếng anh là Thích Nhất Hạnh, The Dragon Prince, 20.

[15]             Thích Nhất Hạnh, “Hương Vị của Đất”, 1. Tiếng anh là Thích Nhất Hạnh, The Dragon Prince, 21.

[16]             Nguyễn Hữu Vinh và Trần Đình Hoành, LNCQ, 16.

[17]             William W. Hallo và K. Lawson Younger, b.t.v, “Epic of Creation (Enūma Elish)”, trong The Context of Scripture, trans. Benjamin R. Foster, tập 1 (Leiden: Brill, 1997), .111:395.

[18]             Vũ Kim Dũng, Lạc Long Quân-Âu Cơ, 3.

[19]             Các thần của Cận Đông Cổ cũng được xem là góp phần thân thể của họ để sáng tạo con người. Trong câu chuyện Lưỡng Hà Atrahasis, con người được làm bằng huyết của một thần bị giết (William W. Hallo và K. Lawson Younger, b.t.v, “Atra-ḫasis”, trong The Context of Scripture, dịch bởi Benjamin R. Foster, tập 1 [Leiden: Brill, 1997], 130:451). Cũng vậy, trong Enuma Elish con người được làm bằng huyết và xác của một thần (COS 1.111:400). Và trong Coffin Texts của Ai Cập, con người được làm bằng nước mắt của một thần sáng tạo William W. Hallo và K. Lawson Younger, b.t.v, “From Coffin Texts Spell 1130”, trong The Context of Scripture, trans. James P. Allen, tập 1 (Leiden: Brill, 1997), 1.17. Lưu ý: trong phiên bản của Thích Nhất Hạnh, nước mắt của Âu Cơ’s cung cấp nước ngọt cho đất.

[20]             John H. Walton, Ancient Near Eastern Thought and the Old Testament: Introducing the Conceptual World of the Hebrew Bible (Grand Rapids: Baker Academic, 2006), 205–206.

[21]             John D. Currid, Against the Gods: The Polemical Theology of the Old Testament (Wheaton, IL: Crossway, 2013). Cũng xem Gerhard F. Hasel, “Polemic Nature of the Genesis Cosmology”, Evangelical Quarterly 46 (1974): 81–102.

[22]             John Oswalt, The Bible among the Myths: Unique Revelation or Just Ancient Literature? (Grand Rapids: Zondervan, 2009).

[23]             Archie C. C. Lee, “The Chinese Creation Myth of Nu Kua and the Biblical Narrative in Genesis 1-11”, Biblical Interpretation 2 (1994): 324.

[24]             Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, và Ngô Sĩ Liên, Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, 2b.

[25]             Vũ Kim Dũng, Lạc Long Quân-Âu Cơ, 15; cũng xem “Truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ”.

[26]             Nguyễn Hữu Vinh và Trần Đình Hoành, LNCQ, 15.

[27]             N.t., 19. Ông cũng nói rằng “một bọc” nhấn mạnh đến tính bình đẳng.

[28]             Duong Thu Huong, Novel Without a Name, trans. Phan Huy Dương và Nina McPherson (New York: Penguin, 1995), 247; được trích dẫn trong Ursula Lies, “War and Ideology: Erich Maria Remarque’s All Quiet on the Western Front and Novel Without a Name by Duong Thu Huong”, trong Chewing Over the West: Occidental Narratives in Non-Western Readings, ed. Doris Jedamski (Amsterdam: Rodopi, 2009), 173.

[29]             Nguyễn Hữu Vinh và Trần Đình Hoành, LNCQ, 16.

[30]             Vũ Kim Dũng, Lạc Long Quân-Âu Cơ.

[31]             Có nhiều quan điểm khác nhau về câu này. Một số người cho rằng thẩm quyền của đàn ông trước sự sa ngã bị hỏng và trở thành sự thống trị khắc nghiệt (Gordon Wenham, Genesis 1–15, electronic ed., WBC [Dallas, TX: Word, 1987], 81). Một số người khác cho rằng trước sự sa ngã con người hoàn toàn bình đẳng về mọi mặt, và sau sự sa ngã chồng trở nên hà hiếp (Victor P. Hamilton, The Book of Genesis: Chapters 1-17, NICOT [Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1990], 200).

[32]             Lưu ý: trong phiên bản của người Mương, đã có 50 con trai và 50 con gái (Keith Weller Taylor, The Birth of Vietnam [Berkeley, CA: University of California Press, 1983], 303).

[33]             Theo quan điểm sinh học tiến hóa, một số nhà thần học tin lành nghi ngờ rằng toàn thể nhân loại bắt nguồn từ A-đam (Peter Enns, The Evolution of Adam: What the Bible Does and Doesn’t Say about Human Origins [Grand Rapids, MI: Brazos, 2012]). Để đọc một nhà thần học trả lời quan điểm đó, xem John C. Collins, Did Adam and Eve Really Exist?: Who They Were and Why You Should Care (Wheaton, IL: Crossway, 2011). Mặc dù hiện nay người ta tranh luận về vấn đề này, tầm nhìn toàn thể của Sáng Thế Ký không hoàn toàn phụ thuộc vào quan điểm truyền thống về A-đam và Ê-va.

[34]             Tuy nhiên, để tìm một quan điểm tích cực hơn, xem Long S. Le, “Reading the Legend of Lac Long Quan and Au Co”, The Global Viet, truy cập Tháng Chín 19, 2013, http://blogs.bauer.uh.edu/vietDiaspora/feature-articles/reading-the-legend-of-lac-long-quan-and-au-co/.

[35]             Lê đề nghị rằng Lạc Long Quân-Âu Cơ có ý nghĩa đối với kinh nghiệm của người Việt thuyên chuyển và xây dựng lại bản sắc của dân tộc nhiều lần trong lịch sử. Mặc dù phải chịu chiếm đóng nước ngoài lâi dài, bản sắc của Việt Nam vẫn đàn hồi và độc đáo (n.t.).

 



Comments

comments

About The Author

Number of Entries : 217

Liên Phái Thánh Kinh Thần Học Viện Việt Nam Website đang xây dựng

Scroll to top